แหล่งโบราณคดีเมืองสระหลวง-สองแคว

สถานที่ตั้ง
อยู่ในบริเวณที่ตั้งสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล จังหวัดพิษณุโลก บริเวณรอบนอก ได้แก่ พื้นที่ของเมืองยมราช ตำบลแหลมโพธิ์ ตำบลบ้านกร่าง ตำบลท้อแท้ และพื้นที่ของทะเลแก้ว

ประวัติความเป็นมา
จากผลการศึกษาสรุปได้ว่า เมืองสระหลวง-สองแคว เป็นเมืองแฝดของเมืองพิษณุโลกโบราณ

ลักษณะทั่วไป
เมืองสระหลวง-สองแคว แบ่งออกเป็น ๒ ส่วน พื้นที่ภายในคูน้ำคันดิน ๓ ชั้น มีรูปแบบสถาปัตยกรรมการสร้างเมืองจัดอยู่ในสมัยสุโขทัย และพื้นที่ภายนอกเมืองเป็นที่ตั้งของโบราณสถานมากกว่า ๑๐ แห่ง พบแหล่งน้ำและโบราณวัตถุจำนวนมาก

หลักฐานที่พบ
พบหลักฐานทางโบราณคดีสำคัญหลายแห่ง เช่น
๑. พบเมืองโบราณสมัยสุโขทัย มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ ๓๐๐ ไร่เศษ และยังปรากฏคูน้ำคันดิน ๓ ชั้น
๒. พบแหล่งน้ำโบราณขนาดใหญ่ เรียกว่า ทะแลแก้ว เดิมมีพื้นที่ประมาณ ๑๐,๐๐๐ ไร่ และพบแนวดินกั้นน้ำไม่ให้น้ำท่วมเมืองสระหลวง-สองแคว
๓. วัดโบราณขนาดเล็กและขนาดใหญ่มากกว่า ๑๐ วัด
๔. แม่น้ำโบราณไหลผ่านเมืองสระหลวง-สองแคว เป็นแม่น้ำขนาดใหญ่ ๒ สายและพบคลองธรรมชาติอีกหลายสาย อาทิ เช่น คลองท้อแท้ คลองเมน คลองบางแก้ว คลองยมราช
๕. ภายในเมืองโบราณในสถาบันเทคโนโลยีราชมงคลได้ขุดพบโบราณวัตถุศิลปะสุโขทัยประมาณ๒,๐๐๐-๓,๐๐๐ ชิ้น

เส้นทางเข้าสู่แหล่งโบราณคดีเมืองสระหลวง-สองแคว
จากตัวเมืองพิษณุโลกไปทางทิศตะวันตกประมาณ ๑๐-๑๒ กิโลเมตร ตามเส้นทางหลวงสายพิษณุโลก-สุโขทัย ประมาณกิโลเมตรที่ ๑๐ เลี้ยวซ้ายไปประมาณ ๒ กิโลเมตรถึงพื้นที่ของเมืองสระหลวง-สองแคว