สถานที่ตั้ง หมู่ที่ ๓ ตำบลพุคำจาน อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี

ประวัติความเป็นมา
พ.ศ. ๒๕๒๗ คณะโบราณคดีมหาวิทยาลัยศิลปากร นำโดยอาจารย์ปรีชา กาญจนาคม ได้มาทำการขุดค้นโบราณคดีที่ถ้ำเทพนิมิตร ได้พบหลักฐานทางโบราณคดีที่นี่ ด้านทิศตะวันออกของวัดพุคำบรรพตจะมีภูเขาชื่อเขาอีมด และมีถ้ำ ชื่อถ้ำเทพนิมิตร (มีป้ายหน้าถ้ำว่าสำนักสงฆ์สวาททราวาส) และถ้ำมะยม

ลักษณะทั่วไป
ถ้ำเทพนิมิตรอยู่บนภูเขา มีบันไดขึ้นสู่ถ้ำ ๑๑๑ ขั้น ทางวัดได้อนุรักษ์ให้มีสภาพเป็นภูเขาและเป็นถ้ำให้เหมือนสภาพเดิม

หลักฐานที่พบ
จากการขุดค้นทางโบราณคดีได้พบชิ้นส่วนภาชนะดินเผา รอยเถ้าถ่าน และเครื่องประดับที่ทำจากหอยเบี้ยม้วนซึ่งเป็นหอยทะเล แสดงว่ามนุษย์ยุคสมัยหินใหม่ตอนปลาย (อายุประมาณ ๖,๔๐๐-๕,๔๐๐ ปี) เคยมาพักอยู่ชั่วคราวในถิ่นนี้

เส้นทางเข้าสู่ถ้ำเทพนิมิตร
จากจังหวัดสระบุรีไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลขที่๑ (พหลโยธิน) ประมาณ ๒๔ กิโลเมตร