กำแพงเมืองและคูเมือง

สถานที่ตั้ง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน

ประวัติความเป็นมา
กำแพงเมืองและคูเมืองสร้างขึ้นในสมัยพระเมืองแก้ว ซึ่งได้บูรณะปฏิสังขรณ์เมืองลำพูนขึ้นใหม่ ทรงมีพระราชดำริว่า ตัวเมืองลำพูนเดิมกว้างขวางมากหากมีข้าศึกเข้าโจมตี ยากที่จะป้องกันไว้ได้จึงให้รื้อกำแพงเมืองเก่าออก แล้วให้ก่อกำแพงขุดคูเมืองขึ้นใหม่พร้อมทั้งตั้งเสาหลักเมือง เมื่อวันพฤหัสบดีขึ้น ๕ ค่ำ เดือนยี่จุลศักราช ๘๗๘ (พ.ศ. ๒๐๙๕)

ลักษณะทั่วไป
เป็นกำแพงก่อด้วยอิฐคือปูน มีแนวของคูเมืองขนานไปกับกำแพงเมืองเป็นแนวยาวเกือบตลอดทั้ง ๔ด้าน ยกเว้นด้านทิศตะวันออกที่มีแม่น้ำกวงไหลผ่านเป็นปราการทางธรรมชาติ ตัวกำแพงแบ่งออกเป็น ๒ส่วน คือส่วนฐานสูงประมาณ ๓ เมตร ก่อด้วยศิลาแลงด้านบนก่ออิฐทำเป็นรูปใบเสมา มีประตูเมืองโดยรอบ๖ ประตู ทางทิศตะวันออกซึ่งเป็นด้านหน้าเมืองมี ๓ ประตู คือ ประตูท่าขามหรือท่าข้าม ประตูท่าสิงห์หรือประตูขัว และประตูท่านาง ทางทิศเหนือมี ๑ ประตู ชื่อประตูช้างสี ทางทิศใต้มี ๑ ประตู ชื่อประตูลี้ ทางทิศตะวันตกมี ๑ ประตู ชื่อประตูมหาวัน

หลักฐานที่พบ
ปัจจุบันเหลือเพียง ประตูช้างสี และประตูมหาวัน

เส้นทางเข้าสู่กำแพงเมือง
ห่างจากศาลากลางจังหวัดประมาณ ๒๐๐ เมตร